Bölüm öğrencilerinin hali hazırdaki birikimlerini, yöntem, yaklaşım ve ruh olarak ortak bir zeminde yeniden üretmeyi ve bir üst düzlemde ortaklaştırmayı hedefler. Sinemanın yapısına ilişkin kalıpları yıkıp yeniden tarif etmek üzere, kolektif çalışmanın temellerini döşer; birlikte düşünme, birlikte üretme, birbirini dinleme ve değer verme nosyonlarına odaklanır. (film yönetimi, dramaturji, görüntü, oyunculuk ve oyuncu yönetimi, kurgu)
Sinema Bölümü Ders İçerikleri
Edebiyat tarihinin önemli eserlerinin sinema uyarlamaları çerçevesinde, hem bu eserler üzerinden edebiyata, hem de uyarlamalar üzerinden sinemasal anlatımın ve dramaturjinin edebiyattan farklılaşması sürecine odaklanır.
“Tarih nedir?” sorusu ile başlar, yöntemsel bir bakış eşliğinde, dünya sinemasının ana hatlarını ortaya koyar. Sinema tarihini özetlemek yerine, yoğunlaşma, odaklanma, kırılma ve kopuşların temel mantığını sergilemeye odaklanır. İlk dönem, sinemanın doğuşu, gelişimi, sanat haline gelişi, ana akımlar, 2. Savaş sonrası Avrupa sineması, üçüncü sinema vd. çerçevesinde, sinema tarihinin ana hatlarını alternatif bir bakışla yeniden ele alır.
İlk dönem ana hatları ortaya konan sinemanın gelişim süreçlerine bu defa Türkiye ölçeğinde bakar. Türkiye’de sinemanın başlangıç yılları, Muhsin Ertuğrul, Yeşilçam-öncesi sinema, Yeşilçam’ın şekillenişi ve özellikleri, Yılmaz Güney, Yeşilçam’ın eriyişi ekseninde Türkiye sinemasının ana hatlarını Türkiye’nin siyasal ve toplumsal tarihi ile ilişkisi ekseninde ortaya koyar.
Büyük bir endüstri ve etkili bir seslenme aracı olarak sinema, sermaye düzeni açısından hem kazançlı bir sektör özelliği, hem de ideolojik yeniden üretim açısından kritik bir önem taşımaktadır. Bu verili durum, “sermayenin çıkarları”nın sinemada özgün bir mekanizmaya tercüme edilmesine olanak vermiştir. Bu ders, sinemanın bir endüstri olarak örgütlenmesinin çeşitli veçhelerine odaklanır (yapım süreçleri, yapımcı, stüdyo sistemi, teknoloji ile ilişkiler, sinema emekçilerinin örgütlenme sorunları vb.), egemenlik ilişkilerinin sinema alanında nasıl yeniden-üretildiğini (sansür, teşvik vb.) analiz eder.
Bir sektör olarak sinemanın bugünkü yapısına odaklanır. Üretim süreçlerinden dağıtım süreçlerine, Festival süreçlerine, izleyici ile buluşma sorunsalına odaklanır. Destek, teşvik, fon mekanizmalarına, bu mekanizmaların yaratıcılar üzerinde yarattığı basınca ve oto-sansüre eğilir. Alternatif yapım ve dağıtım süreçlerinin oluşturulabilmesi için örülebilecek zemini tartışır.
NHA Sinema Bölümü’nün üretime odaklanacağı asli çalışma alanı Atölye sınıfları olacak. Film yönetimi ve senaryoya odaklı sürdürülecek bu atölyelerde asli olan, üretime alan açacak bir modelin kurulmasıdır. Ustalarla “çırak”ların birlikte düşünüp düşleyecekleri bir karşılıklı düşünsel alışverişi ve film tasarısı üretimini hedeflemektedir.
Sinemanın endüstriyel boyutu, sadece artı-değer üreten bir sektör olmasıyla ilgili değildir. Dekor tasarımından kostüme ve makyaja, mekan duygusundan bilgisayar destekli uygulamalara kadar pek çok alan, sinemayı hem endüstrinin hem de “tasarım” süreçlerinin konusu haline getirmektedir. Bu atölye, hem genel anlamıyla tasarım sürecinin sinema açısından taşıdığı anlam ve öneme, hem de güncel teknolojilerle bu anlam ve önemin uygulama alanına nasıl taşınabileceğine odaklanır. Mimari, heykel, renk ve ışık bilgisi, bilgisayar teknolojileri, sinemaya ilişkin boyutlarıyla bu dersin kapsamında ele alınır.
Hollywood’un yapısının, iktisadi, siyasal ve toplumsal süreçler çerçevesinde ele alınacağı bu derste, emperyalizmin ideolojik tahakküm aracı olarak Hollywood’un özgürlükçü düşünceye alan tanıyıp tanımadığı; Soğuk Savaş ve Yeni Sağ’ın yükselişi dönemlerindeki rolü değerlendirilecek. Hollywood filmlerinin yerli filmlerden gerçekten daha mı az izlendiği sorusu sorulacak ve TV dizileri ve farklı dolayımlara eğilerek, bir toplam olarak Hollywood’un bugünkü yapısı üzerinde de durulacak.
“Biçim ve içerik açısından ortak yönler barındırdığı düşünülebilecek Türkiye sineması, bir ekol olma potansiyeli taşıyor mu? Bu sinemanın Yeşilçam’dan kopuş olarak nitelenebilecek özellikleri nelerdir? Bu dönemde üreten sinemacılar için bir “kuşak” nitelemesi yapılabilir mi? Siyasal süreçler, ’90 sonrası sinemaya ne kattı, ne katamadı?” soruları ekseninde, sinemamızın bugünü ve geleceği tartışılacak.
Sinemaya ilişkin bugüne değin gerçekleştirilen anlama ve yorumlama doğrultusunda üretilen yöntemlerin tarihine ve bugününe eğilen bir kuramsal ders başlığı. Temsil süreçlerinden sinematografinin kavranışına kadar ortaya konan yaklaşımların analizine odaklanacak.
Temel olarak “Bugün ekol oluşturma iddiasının bir zemini var mı?” sorusunun yanıtlarının aranacağı bu derste bugünün koşullarında, nasıl bir gelenek ve miras tarif edilebileceğine ilişkin sorular sormak hedeflenecek, Ayzenştayn-Vertov tartışması; 2. Savaş sonrası Yeni Gerçekçilik, Yeni Dalga, Dziga Vertov Grubu, Medvedkin Grubu, Yeni Sinema, Özgür Sinema, Genç Alman Sineması, Üçüncü Sinema açılımları, Yeni Amerikan Sineması, Filistin sineması, Mükemmel Olmayan Bir Sinema ve benzeri manifesto açılımları ele alınacak.
Aristo’dan bugüne, estetik alanında yapılan tartışmalar üzerine yoğunlaşılacak olan bu derste, Lukacs, Brecht, Adorno tartışmalarının ışığında ve Jameson, Eagleton gibi kuramcıların katkılarıyla, bir Marksist estetiğin olanaklılığı tartışılacak.
Ağırlıklı olarak “sanat sineması” olarak tarif edilen ve onun önemli bir kolu olarak “auteur sinema” kavramlaştırmasıyla ortaya konan birikim, Visconti, Bunuel, Rosi, Bergman, Godard, Taviani Kardeşler, Angelopoulos, Loach gibi önemli sinemacılar üzerinden incelenecek. Sosyalist ülke sinemalarının yetiştirdiği Szabo, Wajda, Tarkovskiy gibi sinemacıların bu geleneğin içine yerleştirilip yerleştirilemeyeceği tartışılacak.
Sinemanın tarihsel gelişme açısından “yedinci sanat dalı” olarak tarifinden hareketle, kendinden önceki tüm sanat dallarının birikimine yaslanan ve bu birikimden süzülen bir yapısı vardır. Bilimsel ve teknolojik gelişmelerle de ilişki içindedir sinema. Bu yapı, her sanat dalı için olduğu kadar, ama özellikle sinema alanında uygarlık tarihine ilişkin derinlikli bir donanımı zorunlu kılar. Bu çerçevede, NHA Sinema Bölümü’nün temel dersleri arasındaki Uygarlık Tarihi dersleri, Görme Biçimleri, Bilim Tarihi, Müzik Tarihi eksenlerinde insanlığın evrensel birikimini kavrama açısından bir yöntemsel bakış ve zemin sunmayı hedefler.
* UT 1 – Görme Biçimleri: Ağırlıklı olarak, Plastik Sanatlar’ın tarihsel gelişimini irdeler. Özellikle de resim alanındaki gelişim, süreklilik ve kopuşlara ve bunların mantığına odaklanır.
* UT 2 – Bilim Tarihi (Bkz. Sosyal Bilimler bölümü)
* UT 3 – Müzik Tarihi (Bkz. Müzik bölümü)
