Birden fazla edebiyatçının, öğrencinin yazınsal sürecine süreklileşmiş bir şekilde eleştiri yönelteceği ve yönlendireceği derslerdir. Yazma alıştırmalarından ziyade, öğrencilerin kendi portfolyosundaki metinlerden hareket edilecektir. Öğrencilerin yazmaya başladıkları metinleri, her ders ayrı ayrı öğretim görevlileri ile tartışması öngörülebilir. Buna göre, öğretim görevlisi edebiyatçı, metni tashih ederek değil, eleştirerek, yönlendirici olacaktır.
20. yüzyıl başından güncel şiir ortamına değin yüz yıllık bir dönemin konu edileceği dersin amacı, çağdaş Türk şiirinin gelişiminin, metinler, şair figürleri ve toplumsal bağlamıyla iç içe bir okumasını gerçekleştirmektir. Türk şiirine, dönem dönem dâhil olan kavramlar, imge kümeleri, sözcük dağarcıkları, siyasi tavır türleri, toplumla ve devletle muhalif ilişki biçimleri, konu yelpazesi farklı katmanlar halinde ve metinler temelinde ele alınacaktır.
Dünya şiiri dersi, içinde bulunduğumuz coğrafya da dâhil, 1900 sonrası dünyanın değişik ülkelerinde, dillerinde yazılan şiirle ilişki kurma çabası taşır. Birinci dilden çağdaş çeviriler lokomotif ders araçları olacaktır. Dünya şiiri tüm çeşitliliğiyle, Arap, Fars, Latin, Uzakdoğu, İskandinav, Slav, Afrika, Avrupa dilleriyle yazılan ve yaşayan çağdaş şiirin toplamıdır. Dersimiz de farklı okutmanların güncel çalışmalarıyla yürütülecek, bir koordinasyon ve ekip dersidir.
Dersin amacı, ilk örneğini Tanzimat Fermanı’nın sonrasında gelişen Batılılaşma hareketinin ardından ortaya çıkan Türkçe romanın, geride kalan yaklaşık 150 yıllık süreçte izlediği yolun teknik, tematik ve dönemsel bir şemasını çıkarmaktır. Tanzimat döneminden günümüze uzanan bir yelpazede her hafta köşe taşı/ başyapıt sayılan bir eser üzerinde durulacak, Ahmet Mithat Efendi, Uşaklıgil, H. Edip Adıvar, Karaosmanoğlu, Tanpınar, Sabahattin Al, Aziz Nesin, Rıfat Ilgaz, Orhan Kemal, Yaşar Kemal, Kemal Tahir, Oğuz Atay, Leylâ Erbil, Adalet Ağaoğlu, Sevgi Soysal gibi sanatçılar ele alınacaktır.
ED 125’in devamı niteliğinde olan bu derste 1980’den bugüne Türk romanı incelenecektir. Latife Tekin, Tahsin Yücel, Orhan Pamuk, Murat Uyurkulak, Aslı Erdoğan ve Elif Şafak gibi yazarların 1980’den sonra yazdığı eserler çözümlenecektir. ED 125 bu dersin ön koşuldur.
Ders süresince Homeros’tan Shakespeare’e Avrupa yazınının temel metinleri karşılaştırmalı bir okumayla ele alınacaktır. Yunan ve İbrani mitolojisinden hareketle, mitos ve epik arasındaki ilişki irdelenecek, birer yazınsal tür olarak tragedya, romans ve pikareskin kökenleri bu bağlamda araştırılacaktır. Rönesans yazını, “türler ayrışması” başlığı altında ele alınacak ve 17. yüzyıl Avrupa yazınını olası kılan temel tarihsel ve kuramsal açılımların metin merkezli birer çözümlemesine gidilecektir.
Ders süresince 17. yüzyıldan 20. yüzyıla romanın tarihi ve poetikası, karşılaştırmalı bir okumayla ele alınacaktır. Avrupa yazınında gerçeklik ve temsil arasındaki mütekabiliyet ilişkisini anlatının odağı haline getirmiş romanların tarihsel, epistemolojik ve kuramsal açılımlarından hareketle, yaratıcı ve aktif bir okur olmanın yolları ve alternatif bir roman kanonu yaratmanın olanakları araştırılacaktır. Bu bağlamda incelenecek romanlar, sırasıyla, Don Quijote (Cervantes), Madame Bovary (Flaubert), Budala (Dostoyevski) ve Adsız Sansız Bir Jude (Thomas Hardy) ve Karanlığın Yüreği (Joseph Conrad) olacaktır.
Ders kapsamında, edebiyatın felsefi izdüşümleri bağlamında çeşitli tarihsel tartışmalar ve estetik kuramlarının yanı sıra, edebiyatın temel kavramları çeşitli yönlerden incelenecektir.
Yazınsal türlerin (roman, öykü, oyun vb.) ve şiirin temel süreçleri olan yazar/şair, metin, okur ilişkileri; metin yaratmada dilsel teknikler (metafor, imge vb.). Kurmaca oluşturmada zamansallaştırma, mekansallaştırma ve karakter çizme teknikleri.
Bu ders, edebiyat ağırlıklı olmak üzere, sanat yapıtlarında, üretildikleri dönemlerin toplumsal hareketlerinin izlerini aramayı, sanatçılar üzerindeki etkilerini göstermeyi amaçlamaktadır. Sanattan ve sanatçılardan yansıyanın, aslında bir tarihsel ve sosyal boyutun ipuçları olduğu üzerinde durulacak, sanat tarihinin sosyal dönüşüm ve zeminlerden bağımsız olarak kendi seyrini izlediği yanılgısına karşı, bu iki alan arasındaki diyalektik etkileşim bağıntısı incelenecektir. Bu, aynı zamanda, yapıtların içeriğinin, tarihsel ve sosyal kesitlere göre algılanmalarında değişkenlik görülmesinde sınıf mücadelelerinin payını da kapsayacaktır.
Her hafta farklı bir edebiyatçı konuğumuzun belirli bir konuda verdiği seminerlerden oluşur. Geçtiğimiz dönemlerde bölümümüze seminerleriyle katkıda bulunan dostlarımızın listesi aşağıdaki gibidir:
Tahsin Yücel, Sadık Albayrak, Kaan Arslanoğlu, Onat Bahadır, Gülce Başer, Ataol Behramoğlu, Onur Behramoğlu, Yiğit Değer Bengi, Faruk Duman, Erol Köroğlu, Yılmaz Onay, Mehmet Zaman Saçlıoğlu, Merve Tezcanlar, A. Şule Süzük, Zeynep Uysal, Ahmet Ümit.
Amaç, öğrenciye kitaplardan okuyarak edinemeyeceği bir tür hayat bilgisi ve hayatın kendisinden beslenme pratiği kazandırmaktır. Yaşadığımız çağ, duygusal ve mekânsal olarak yalıtılmış toplumsal kesimler ortaya çıkardı. Edebiyatçının, hayattan beslenmesinin koşulu, teorik birikiminin dışında, (bir fotoğrafçı gibi) “nesne”sine temas da etmesidir. Bu anlamda bir “hayat bilgisi”nin, en başta çeşitli “gezi”lerle ve atölye çalışmalarıyla edinilmesi hedeflenmektedir. Gündeme getirilecek mekânlar, edebiyatçı müzeleri, edebiyat tarihi açısından önem taşıyan yerler (yazarların rehberliğinde), atölyeler, fabrikalar, tersaneler, gecekondu mahalleri, kahveler, bekâr odaları, pazar yerleri olarak sıralanabilir.
Cumhuriyet Dönemi şiirinin gelişiminin genel hatlarının yanı sıra, az bilinen şairler, istisnai tavırlar, özgün konu ve biçimler üzerine ayrıntılı tartışmalara girilmesi hedeflenmektedir.
Cumhuriyet Dönemi roman ve öyküsü bağlamında, ayrıntılı metin çözümlemeleri gerçekleştirilecektir.
Ders süresince, Conrad’dan Calvino’ya 20. yüzyıl romanının gerçeklik ve temsil arasındaki mütekabiliyet ilişkisi üzerine geliştirdiği söylem ve pratikler incelenecek. Kolonyal, post-kolonyal, modern ve post-modern romanı olası kılan tarihsel dinamiklerin 20. yüzyıl roman formuna nasıl yansıdığı, kurmaca retoriğinin sınırları/sorunları karşılaştırmalı bir okumayla ele alınacaktır.
Türkiye’de yayıncılığın tarihçesi anlatılacak ve öğrenciye kimi mesleki nitelikler kazandırılmaya çalışılacak. Yayınevi ziyaretlerinin yanı sıra, yayıncılık pratiğinin edinilmesi amacıyla uygulamalı çalışmalar yapılacaktır.
Türkiye’de dergiciliğin tarihçesi ve bugünkü durumu anlatılacak, doğrudan dergicilik pratiği ile öğrenciye kimi mesleki nitelikler kazandırılmaya çalışılacaktır.
19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren, geleneksel sanat anlayışlarından
köklü bir kopuşu gerçekleştiren modern sanat akımları, manifestoları ve
kuramsal metinleri odağa alınarak işlenecektir.
Nâzım Hikmet’in, modern Türk şiirinin en önemli figürlerinden biri olmasının yanı sıra, çok yönlü sanatçı kişiliği, siyasi duruşu ve yaşantısıyla ele alınması önem taşımaktadır. Ders kapsamında, Hikmet’in şiiri, tiyatrosu ve düz yazılarının yanı sıra, siyasi tercihleri ve yaşamı da gündeme getirilecektir.
Modernist sanat biçimlerinden kopma iddiasıyla mimarlık, felsefe, güzel sanatlar ve edebiyat gibi alanlarda bir dizi ürünle yeni biçimlerin işaretleri olarak ortaya çıkan postmodernizmin gelişimi ve edebiyata etkileri tartışılacaktır.
İnsan uygarlığının ilk evrelerinde sanatın işlevi ve doğuşundan başlayarak, dünyanın çeşitli bölgelerindeki erken dönem sanatsal üretimler konu alınacaktır.
Bu ders, öğrencilerin Antik dönemden Aydınlanma çağına kadar, çeşitli temel metinlerin incelenmesini hedeflemektedir.
Yakın ve Uzak Doğu’nun kültürel kaynaklarını edebi metin incelemeleri üzerinden tanıtmak hedeflenmektedir. Çin, Hint ve Mezopotamya edebiyat tarihi anlatılacak, Gılgamış Destanı, Mahabbarata, Ramayana, Binbir Gece Masalları, Sinuhe’nin Hikâyesi gibi temel metinler ele alınacak.
Ders kapsamında Rönesans döneminin sanatsal sıçramaları, oluşturduğu tarihsel birikim ve ortaya çıkardığı yazınsal türler ele alınacaktır.
Edebiyat tarihinin en önemli yazarlarından Shakespeare’in hayatı ve Macbeth, Hamlet, Othello, Antonius ve Kleopatra, Venedik Taciri gibi oyunları ve soneleri ele alınacak, sanat tarihi boyunca sürdürdüğü etkinin izleri sürülecek.
19. yüzyılda şiirin konu seçimi, konulara yaklaşımı, biçimsel öğeleri ve şairin tavrı gibi pek çok başlıkta geçirdiği dönüşümler, bu süreçlerin öncülüğünü yapmış Baudelaire, Rimbaud ve Lautremont gibi şairlerin özelinde ele alınacaktır.
19. yüzyıl Rus Edebiyatı, dönemin koşulları bağlamında Tolstoy, Dostoyevski, Turgenyev, Gogol, Puşkin vb. yazarların eserleri odağa alınarak incelenecektir.
Korku edebiyatının tarihçesi, Türkiye’deki gelişimi, bir tür olarak özellikleri ve özgünlükleri ele alınacaktır. Yazarlık Serüveni (Edebiyatçı Konuklar ve Yazarlığa Başlama Serüvenleri) Ders kapsamında, uzun yıllar edebiyata emek vermiş yazarlarla edebiyata nasıl başladıkları, kişisel deneyimleri ve genç yazar olmanın sorunları üzerine yapılacak sohbetler gerçekleştirilecektir.
Edebiyat manifestolarının tarihçesi, yazarların kendini ve kuramsal yaklaşımlarını nasıl ifade ettiğine ve bunların bulduğu yankılara ilişkin tartışmalar yapılacaktır.
Bir yazınsal tür olarak öykünün, kökenleri, Batı edebiyatında ve Türkiye’deki gelişimi ve kapsadığı farklı yaklaşımların tarihçesi işlenecektir.
Türk şiiri içinde, farklı yaklaşımları kapsayarak varlığını sürdürmüş “toplumcu” çizgi; Yunus Emre, Karacaoğlan, Pir Sultan Abdal, Namık Kemal, Tevfik Fikret gibi ozanların yanı sıra Nâzım Hikmet, A. Kadir, Kemal Özer, Refik Durbaş vb. modern şairlerin metinleri bağlamında ele alınacaktır.
Uzun yıllar edebiyata emek vermiş yazarlarla edebiyata nasıl başladıkları, kişisel deneyimleri ve genç yazar olmanın sorunları üzerine yapılacak sohbetler gerçekleştirilecektir.
Antik Yunan düşüncesinden başlayarak, sanat ve güzellik kavramlarının tanımları ve bu eksendeki tartışmalar ele alınacaktır.
1960’lı ve ‘70’li yıllarda ortaya çıkan, modern plastik sanatların konu repertuarı ve biçimsel çerçevesinin dışına çıkarak, performans, yerleştirme, video art gibi yeni sanatsal türlerle gelişimini sürdürmüş Çağdaş Sanatların tarihçesi ve güncel görünümleri ele alınacak.
ED 388 Mimarın Özerk Üretimi ile Toplumsal Yaşamın Yeni Talepleri Arasında: Modern Mimarlığın Tarihi
Modern mimarlığın gelişimi ve önemli yapıları, değişen toplum ve mimarın değişen rolü bağlamında ele alınacak.
Mimarlık, bir yanıyla mühendisliğe dayanan bir yanıyla estetik boyutu olan bir üretim dalıdır. Bilim ve estetiğin mimarlık bünyesindeki ayrılmaz ilişkileri örnekler bazında ele alınacak.
Dersin amacı, İngiliz Romantik Dönemi edebiyatında ortak temalar olan “kahraman, kahramanlık, isyan, düzene karşı gelme ve devrim” konularını dönemin önde gelen yazar ve şairlerinin eserleri ile incelemektir. Ders, 18. yüzyıl sonlarında, dönemin ana düşünce yollarından ayrılan ve Romantik dönemi hazırlayan sanatçı ve düşünürlerden başlayarak, dönemin önemli olaylarının (Fransız Devrimi, Napolyon Savaşları, Viyana Kongresi, Luddist isyanlar, Sanayi Devrimi) edebiyat ve kültüre nasıl yansıdığını ele alır.
